www.fransvanschooten.nl

Werk in uitvoering

Deze webpagina is in opbouw en wordt na afloop van de symposia in 2020 bijgewerkt.

 

 

Cartografie en Kunst

Plattegronden van vestingwerken en het verloop van een aanval op een stad zijn vaak goed gedocumenteerd, bijvoorbeeld op tekeningen of schilderijen.

Frans van Schooten Sr heeft een gedetailleerde kaart gemaakt van het beleg van Groenlo in 1627.

Kaartproductie Frans van Schooten Sr

 

Posters Simon Stevin

Bij leerlingen introduceer ik Simon Stevin met twee posters. Op de ene staat zijn buste en op de andere de zeilwagen.

Poster Stevin

Poster Zeilwagen

 

Alle posters

 

Symposia

Op zaterdag 10 oktober 2020 organiseert de werkgroep Geschiedenis van de NVvW haar 26e symposium met als thema In de geest van Stevin; een symposium ter gelegenheid van het 400ste sterfjaar van Simon Stevin. Hij liet een indrukwekkende erfenis achter. Voorafgaand aan het symposium worden vier lezingen over de rijke nalatenschap van Simon Steven online beschikbaar gesteld. Sprekers tijdens deze dag zijn:

  • Ad Meskens
  • Nicoline van der Sijs
  • Fokko Jan Dijksterhuis
  • Jenneke Krüger

Simon Stevin schreef over vestingbouw in zijn boek "Sterctenbovwing". In de Noordelijke Nederlanden is hij een van de eerste auteurs. Tijdens de jaarvergadering van de NVvW zal Henk Hietbrink een workshop verzorgen over vestingbouw aan de hand van manuscripten en boeken uit de tijd van Simon Stevin en Frans van Schooten.

NVvW wg Geschiedenis: In de geest van Stevin

NVvW Jaarvergadering 2020

Stevins Sterctenbovwing (website Ad Davidse)

Workshop Fortificatie
     Grontteyckening
     Verheven teyckening
     Literatuur

Workshop Interest

 

Workshop Fortificatie

Fortificatie was in de zestiende en zeventiende eeuw een serieuze aangelegenheid waar veel geld, arbeid en materiaal mee gemoeid was. De aanvallende partij mobiliseerde steeds grotere legers met steeds zwaardere kanonnen. Deze kanonnen konden in korte tijd de middeleeuwse muren en torens kapot schieten. De verdedigende partij introduceerde nieuwe vormen van verdediging om een stad te beschermen. Inzichten veranderden voortdurend. Lokale omstandigheden als terreingesteldheid speelden een rol. De aanvaller paste steeds zijn tactiek aan en de verdediger moest daar weer op reageren. In de loop der decennia volgden enkele systemen elkaar op. Het begon met het Italiaanse vestingstelsel uit de tijd dat Karel V oorlog tegen de Franse koning voerde in Noord Italië. Aan het begin van de tachtigjarige oorlog tegen Philpis II ontwikkelt zich het Oud-Nederlands vestingstelsel. Na 1670 introduceert Menno van Coehoorn het Nieuw-Nederlands Vestingstelsel.
In de zestiende eeuw verschenen de eerste boeken over fortificatie. Sommige waren prentenboeken met afbeeldingen van steden en hun versterkingen. Simon Stevin was in 1594 een van de eerste die het ontwerp van een vesting systematisch beschreef en verslag deed van de discussie over de nieuwste ontwikkelingen.

Sterctenbovwing
Grontteyckening
Verheven teyckening

 

top
 


Sterctenbovwing

In het tweede hoofdstuk, legt Stevin uit hoe je de ideale zeshoekige vesting moet tekenen. Op bladzijde 7 begint de constructie van de grontteyckening (ichnographia) oftewel het bovenaanzicht. Op bladzijde 22 begint de constructie van de verheven teyckening oftewel de dwarsdoorsnede.
De tekeningen zijn uitgedrukt in Rijnlandse roeden, een oude lengtemaat. Een Rijnlandse roede is omgerekend 3,767 meter lang. De Rijnlandse roede werd meestal onderverdeeld in 12 voet. Een voet is dan 31,39 cm lang.
de vorm van beide tekeningen komt in veel andere boeken terug. Daardoor lijkt het alsof alle tekeningen gelijk zijn en alle auteurs hetzelfde verhaal vertellen. Analyse van de rekenschema's leert dat er echter grote verschillen zijn in de methode.

Grontteyckening
Verheven teyckening

 

top
 


Grontteyckening

Op bladzijde 11 herhaalt Stevin wat hij op bladzijde 8 begonnen is. Op bladzijde 8 staan de maten van de zeshoekige vesting, en op bladzijde 11 staat hoe deze afmetingen op papier getekend kunnen worden. Op bladzijde 8 staat bijvoorbeeld het principe "Ten 3en, de breede des strijckhoucx {Flanc.} opde voorsijde des tants vande middelplaets, met de dickte des schutsels {Oreillon.}, t'samen 140 voeten." en op bladzijde 11 staat de instructie "Ten 3en, om te hebben de breede des strijckhoucks {Flanc.}, met de dickte van haer schutsel {Oreillon.} soo treck ick HM lanck 140 voeten, ende rechthouckich op BC. Inder selver voughen treck ick IN rechthouckich op BG, ende KO rechthouckich op CB, doende der ghelijcke op al dander der ghelijcke plaetsen."

De animatie toont nauwgezet de stappen die Stevin zet bij de construeren van de tekening. De tekening is uitgedrukt in Rijnlandse roeden (3,767 meter). De animatie toont afstanden in roeden en in meters.
Opvallend is hoe zorgvuldig de houtsnede is gemaakt. Alle lijnen en punten liggen goed op hun plaats.

maten bij de grontteyckening
 

1
grote versie geogebra applet inclusief zoom

 

top
 


Verheven Teyckening

Op bladzijde 22 geeft Stevin de maten van de verschillende onderdelen van een zeshoekige vesting. Op bladzijde 23 geeft hij aan hoe alles in een tekening gezet kan worden.

De animatie toont nauwgezet de stappen die Stevin zet bij de construeren van de tekening. De tekening is uitgedrukt in Rijnlandse voeten (31,39 cm). De animatie toont lengte, breedte en hoogte in voeten en in meters. Ook deze houtsnede is accuraat gemaakt, want bijna alle lijnen en punten liggen perfect op hun plaats. Alleen de punten N en O, die de ligging van de verdiepte middelgracht markeren zijn niet juist aangegeven.
Pas wanneer voeten omgerekend worden naar meters valt op hoe hoog Stevin's vesting is (stap 13) en hoe diep de gracht (stap 18) is. Het is onwaarschijnlijk dat een hoogte en diepte van tien of meer meter in de zeventiende eeuw gerealiseerd konden worden in de slappe Hollandse veengronden met zijn hoge grondwaterstanden. Na 1600 verschijnen er in Nederland veel boeken over vestingbouw. De voorgestelde vesting is dan nog maar enkele meters hoog en de gracht slechts twee meter diep. Het ontwerp van Stevin met wallen van 12 meter hoog en grachten van 17 meter diep past eerder bij de terreingesteldheid van Vlaanderen, Brabant en Henegouwen.

maten bij de verheven teyckening
 

1
grote versie geogebra applet inclusief zoom

 

top
 


Workshop Tafelen van Interest

top
 


 

VVWL herdenking

Op zaterdag 17 oktober 2020 organiseert de Vlaamse Vereniging Wiskunde Leraars (VVWL) een virtuele herdenking van Simon Stevin.

Programma & Inschrijven

 

 

Ad Davidse

Ad Davidse is de motor achter de indrukwekkende website over Simon Stevin.

Wonder en is gheen wonder

 

3D print

Met een 3D printer is een schaalmodel gemaakt van een zeshoekige vesting. Stevin stelde zelf voor dat docenten instructie gaven met een houten voorbeeld. Met een gespannen draad konden ze met dat model de strijklijnen en defensielijn zichtbaar maken.

 

Geogebra

Geogebra does not load fast. It may take seconds. Older browsers like Internet Explorer 11 (or lower) may not be supported by Geogebra, which means that the buttons do not work properly, that the slider does not work and that the full screen button in the right bottom corner does not appear. The Geogebra animation should work in modern browser like Edge, Firefox, Chrome and Opera.

Check for the button:

 

 

Websites over Simon Stevin

 

  Ad Davidse over Simon Stevin website
  Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum (KNAW) website
  De Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) website
  Museum Plantin-Moretus: Simon Stevin, homo universalis website
  Steven Wepster: Simon Stevin (1548-1620) website
  Jan Hogendijk: literatuurlijst Simon Stevin (1548-1620) website
  Jan Hogendijk: literatuurlijst Ludolph van Ceulen (1540-1610) website
  Omnia Collections website
  Wikipedia website
  website

Literatuurlijst bij Sterctenbovwing

Ter voorbereiding op een publicatie over het boek Sterctenbovwing is de volgende primaire literatuur geraadpleegd. De lijst is op chronologische volgorde.

1573 Hans van Schille, Form und Weis zu bauwen, Zimmern machen und auff zu richten, mit Blochheusern, Graben und Wallen und auch sonsten zu stercken allerley wehrliche Vestung, Schlosser, Burgen und Stedt ..., Antverpiae : apud Gerardum de Jode, 1580 e-rara (1580)
1579 Aurelio Pasino, Discours sur plusieurs poincts de l'architecture de guerre, concernants les fortifications tant anciennes que modernes ..., Anvers, Christoff Plantin, 1579 google books
1589 Daniel Specklin, Architectura von Vestungen: wie die zu unsern zeiten mögen erbawen werden ..., Straatsburg, Bernhart Jobin, 1589 Gallica
Gallica
google books
e-rara
1594 Simon Stevin, Sterctenbovwing, Leiden, Francois van Ravelenghien, 1594 google books
KNAW
BSB-MDZ
1615 Samuel Marolois, Fortification ou Architectvre militaire tant offensive que defensive ..., Hagae Comitis, ex officina Henr Hondii, 1615 (alleen illustraties) google books
1621 Didier Henrion, Briefve Instruction pour Construire les Fortifications pratiquess aux Pays Bas ..., Gallica
1624 Simon Stevin, Sterckten-bouwingh, Amsterdam, Jan Jansz., 1624 google books
1626 Adriaan Metius, Fortificatie ofte stercken-bouwinghe, google books
1626 Samuel Marolois, Fortification ou Architectvre militaire tant offensive que defensive ..., google books
1627 Albert Girard, Fortification ou architecture militaire tant offensive que deffensive / supportée et dessignée par Samuel Marolois / reveue augmentée et corrigée par Albert Girard, Amsterdam, Jan Janszen, 1627 e-rara
1635 Adam Freitag, Architectura militaris nova et aucta oder Newe Vermehrte fortification von ..., Leiden, Elsevier, 1635 google books
Frans van Schooten Senior, , google books
, Fortificatie defensive ende offensive, als mede 't rangeeren der Bataillen, geinventeert door den E. Professor Frans van Schooten ?, Geschreven, 256 fol ; 425x280 mm , Tresoar
1645 , Manuscript Lombaerde, google books
1643 Nikolaus Goldmann, La nouvelle fortification, Leiden, Elsevier, 1643 google books
e-rara
1645 Andreas Cellarius, Architectura militaris oder gründtliche Underweisung der heuttiges Tages so wohl in Niederlandt als andern Örttern gebräuchlichen Fortification oder Vestungsbau ..., Amsterdam, Iodocum Ianssonium, 1645 google books
e-rara
1654 Henrick Ruse, Versterckte Vesting, google books
1656 Pieter van Schooten, Handschrift 441, RU Groningen
1658 Gerard Melder, Korte en klare instructie van regulare en irregulare fortificatie, met hare buyten-wercken ...: Met een korte weder-legginge der sustenu van de heer Henrick Ruse, over de hedendaagsche fortificatie. : By gevoegt 50 lustige questien, met hare solvtien, Utrecht, Jan van Waasberge, 1658 google books
1664 Gerard Melder, Korte en klare Instructie Van Regulare en Irregulare Fortificatie met hare Buyten-Wercken: te gebruycken Defensive en Offensive ... Met een korte weder-legginge der sustenu van de Heer Henrick Ruse, over de hedendaagsche Fortificatie ..., Utrecht, Jan van Waasberge, 1664 google books
1672 Alain Manesson Mallet, Den Arbeid van Mars, Amsterdam, Iohannes Ianssonius van Waesberge, en Iacob van Meurs, 1672 google books
1677 Georg Fournier, Verhandeling van de fortificatie of vesting-bou: Genomen van de beroemste Steden en Sterckten onses tijd ..., Amsterdam, Johannes Janssonius van Waesberge en Soonen, 1677 google books
1668 Samuel Reyher, De Munitionibus, Kiel, Reumann, 1668 Uni Kiel
google books
1676 Abraham de Graaf, De geheele Mathesis of Wiskonst, herstelt in zyn natuurlyke gedaante, Amsterdam, 1676 google books
1682 Menno van Coehoorn, Versterckinge des vyf-hoeks, met alle sijne buyten-werken ..., Leeuwarden, Hendrik Rintjes, 1682 google books
1683 Menno van Coehoorn, Wederlegginge der Architectura militaris ..., Leeuwarden, Hendrik Rintjes, 1683 google books
1685 Menno van Coehoorn, Nieuwe vestingbouw, op een natte of lage horisont; welke op driederleye manieren getoont wordt in 't fortificeren der binnengroote van de Fransche royale ses-hoek ... als mede hoe men tegenwoordig langs een zee of rivier fortificeert ... Ider methode geataqueert en vergeleken ... met de Fransche of hedendaagsche vestingbouw, Leeuwarden, Hendrik Rintjes, 1685 google books
1686 Henrik Jaspar Nuis, Gebruik van het Rectangulum Catholicum, google books
1694 Abraham de Graaf, De geheele Mathesis of Wiskonst, herstelt in zyn natuurlyke gedaante, Amsterdam, Jaconus de Veer, 1694 UU
google books
1695 Alain Manesson Mallet, De werken van Mars, of De konst des oorlogs ..., Leiden, Pieter van der Aa, 1695 google books
1705 Bartholomeus Bruist, Beginzelen Der Vestingbouw, Amsterdam, Nicolaas ten Hooorn, 1705 google books
1730 Bartholomeus Bruist, Beginzelen Der Vestingbouw, Leiden, Hendrik en Daniel van Damme, 1730 google books

Literatuurlijst bij Tafelen van Interest

Deze literatuurlijst staat op een eigen webpagina.

literatuurlijst bij Tafelen van Interest

 

 

top