www.fransvanschooten.nl

 

Posters Simon Stevin

Bij leerlingen introduceer ik Simon Stevin met twee posters. Op de ene staat zijn buste en op de andere de zeilwagen.

Poster Stevin

Poster Zeilwagen

 

Alle posters

 

Tafelen van Interest

Deze webpagina hoort bij een artikel over Simon Stevin (1548-1620) en zijn werk Tafelen van Interest uit 1582. Het artikel is geschreven voor het tijdschrift Wiskunde & Onderwijs, uitgegeven door de Vlaamse Vereniging voor Wiskunde Leraars (VVWL), een vereniging voor en door wiskundeleerkrachten.
Besproken wordt hoe Stevin aankeek tegen enkelvoudig en samengesteld interest (rente op rente).
De Tafelen van Interest staan online op verschillende plaatsen. Hieronder staan een drietal verwijzingen.
Onderaan deze webpagina staat een uitgebreide literatuurlijst.

In het artikel staan een aantal opdrachten, Hieronder staan de uitwerkingen met afbeeldingen van de oorspronkelijke opdrachtformulering. Vanwege het letterype is gekozen voor de herdruk uit 1937. Voor het oude symbool ℔ voor de munteenheid vlaams pond wordt in de herdruk de lettercombinatie lb gebruikt.

5

Google Books (1582)

Koninklijke Bibliotheek Den Haag (1937)

The Principal Works (1958)

literatuurlijst

 

  1. hoeveel schuld heeft iemand nu als hij na één jaar 300 ℔ terug moet betalen tegen enkelvoudig rente van 12 ten 100?
  2. hoeveel geeft 320 ℔ in vijf jaar aan enkelvoudige rente als 27 ℔ in vier jaar 14 ℔ geeft?
  3. hoeveel jaren moet 260 ℔ uit staan tegen 12 ten 100 opdat de enkelvoudige rente 187 ℔ en vier stuivers is?
  4. hoeveel enkelvoudige rente moet iemand na vier jaar betalen als gerekend wordt met 12 ten 100 wanneer de schuld ieder jaar met 56 ℔ toeneemt?
  5. hoeveel schuld heeft iemand nu als hij na drie jaar 32 ℔ moet terug betalen tegen de 16de penning jaarlijks enkelvoudig interest?
  6. hoeveel schuld heeft iemand nu als hij na een half jaar 250 ℔ terug moet betalen tegen de 16de penning?
  7. welke bedragen moet iemand vier jaar lang achtereenvolgens betalen voor een schuld die op einddatum 600 ℔ zou zijn tegen jaarlijks enkelvoudig interest 12 ten 100? Daarbij moet de betaling een vierde deel zijn.
  8. hoeveel is een lening waard, waarop 324 ℔ betaald moet worden in zes jaarlijkse termijnen van 54 ℔,tegen enkelvoudig interest 12 ten 100?
  9. hoeveel is 800 ℔ waard na 16,5 jaar tegen de 15de penning per jaar, rente op rente?

 

top
 


Opdrachten en uitwerkingen

Hieronder staan opdrachten en uitwerkingen die overgenomen zijn uit de Tafelen van Interest.
De meeste afbeeldingen komen uit de editie van Waller Zeper uit 1937. Klik op de afbeeldingen om de hele pagina te bekijken.

Simon Stevin geeft een groot aantal voorbeelden in zeventiende eeuws taalgebruik. Hij heeft het over de penning 16 of over 12 ten 100. Met de penning 16 wordt bedoeld dat één penning rente gerekend wordt voor iedere zestien penningen van de hoofdsom. Dat komt overeen met zes en een kwart penningen op de honderd penningen. Het rentepercentage is dus 6,25%. Met 12 ten 100 wordt bedoeld een rentepercentage van 12%.
Nu in 2020 de rente op spaarrekeningen nagenoeg nul is of zelfs negatief, lijken percentages als 6% of 12% hoog, maar ook nu moeten bedrijven in risicovolle markten 8% rente of meer betalen. Woekerrente bestond toen en nu. De Nederlandse regering heeft pas in mei 2020 de maximale rente op consumptieve leningen verlaagd van 14% naar 10%. De ING bank heeft daarop de rente tijdelijk verlaagd naar een schappelijke 9,9%. Daar boven op komen nog andere vaste kosten per maand, waardoor het werkelijke rentepercentage op kan lopen tot 14% op jaarbasis.

ING tarieven Rood Staan

2

 

top
 


Hiernaast staat het voorbeeld van bladzijde 20 over schadelijk interest.

Vraag is hoeveel schuld iemand nu heeft als hij na één jaar 300 ℔ terug moet betalen tegen enkelvoudige rente van jaarlijks 12 ten 100.

Stevin geeft als antwoord 267 6/7 ℔.

2

 

top
 


Hiernaast staat het tweede voorbeeld van bladzijde 15.

De vraag is hoeveel 320 ℔ in vijf jaar aan enkelvoudige rente geeft als 27 ℔ in vier jaar 14 ℔ geeft.

Stevin geeft als antwoord 207 11/27 ℔.

2

 

top
 


Hiernaast staat het zesde voorbeeld van bladzijde 19.

De vraag is hoeveel jaren 260 ℔ uit moet staan tegen 12 ten 100 opdat de enkelvoudige rente 187 ℔ en vier stuivers is.

Stevin geeft als antwoord 6 jaren.

2

 

top
 


Hiernaast staat het vierde voorbeeld van bladzijde 17.

De vraag is hoeveel enkelvoudige rente iemand na vier jaar moet betalen als gerekend wordt met 12 ten 100 wanneer de schuld ieder jaar met 56 ℔ toeneemt?

Stevin geeft als antwoord 40 8/25 ℔.

2

 

top
 


Hiernaast staat het tweede voorbeeld van bladzijde 20.

Vraag is hoeveel schuld heeft iemand nu heeft als hij na drie jaar 32 ℔ moet terug betalen tegen de 16de penning jaarlijks enkelvoudig interest?

Stevin geeft als antwoord 26 18/19 ℔.

2

 

top
 


Hiernaast staat het derde voorbeeld van bladzijde 21.

Vraag is hoeveel schuld iemand nu heeft als hij na een half jaar 250 ℔ terug moet betalen tegen de 16de penning.

Stevin geeft als antwoord 242 14/33 ℔.

2

2

 

top
 


Hiernaast staat het zesde voorbeeld van bladzijde 23.

Vraag is welke bedragen iemand vier jaar lang achtereenvolgens moet betalen voor een schuld die op einddatum 600 ℔ zou zijn tegen jaarlijks enkelvoudig interest 12 ten 100. Daarbij moet de betaling een vierde deel zijn.

Stevin ziet het als drie keer een vooruitbetaling. Stevin geeft als antwoord 110 5/17 ℔, 120 30/31 ℔, 133 13/14 ℔ en 150 ℔.

2

 

top
 


Hiernaast staat het zevende voorbeeld van bladzijde 25.

Vraag is wat de waarde van een lening is, waarop 324 ℔ betaald moet worden in zes jaarlijkse termijnen van 54 ℔,tegen enkelvoudig interest 12 ten 100.

Stevin geeft hierop in 1582 een ander antwoord dan in 1585. Het antwoord komt in Wiskunde & Onderwijs.

2

 

top
 


Hiernaast staat het tweede voorbeeld van bladzijde 61.

Vraag is hoeveel 800 ℔ waard is na 16,5 jaar tegen de 15de penning per jaar, rente op rente?

Stevin heeft zo zijn mening over deze kwestie. Het antwoord komt in Wiskunde & Onderwijs.

2

 

top
 


 

top
 


Workshop Tafelen van Interest

top
 


VVWL herdenking

Op zaterdag 17 oktober 2020 organiseert de Vlaamse Vereniging Wiskunde Leraars (VVWL) een virtuele herdenking van Simon Stevin.

Programma & Inschrijven

 

 

 

Ad Davidse

Ad Davidse is de motor achter de indrukwekkende website over Simon Stevin.

Wonder en is gheen wonder

 

 

Websites over Simon Stevin

Over Simon Stevin is heel veel te vinden op het internet. Onderstaande selectie munt uit door verwijzingen naar primaire en secundaire bronnen.

  Ad Davidse over Simon Stevin website
  Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum (KNAW): The Principal Works (pdf) website
  De Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL): biografien, primaire bronnen en secundaire bronnen website
  Museum Plantin-Moretus: Simon Stevin, homo universalis website
  Steven Wepster: Simon Stevin (1548-1620) website
  Jan Hogendijk: literatuurlijst Simon Stevin (1548-1620) website
  Jan Hogendijk: literatuurlijst Ludolph van Ceulen (1540-1610) website
  Omnia Collections: zoekmachine website
  Wikipedia website

Literatuurlijst bij Tafelen van Interest

In een publicatie over de "Tafelen van Interest" wordt verwezen naar onderstaande literatuur. Waar mogelijk opent de link direct op de besproken bladzijde van het betreffende boek.

1558 Jean Trenchant, L' Arithmétique de Ian Trenchant departie an troys livres: ensemble un petit discours des changes : avec l'art de calculer aux getons, Lyon, , 1558 google books
1561 Jean Trenchant, L' Arithmétique, Lyon, Michel Iove, 1561 google books
1571 Jean Trenchant, L' Arithmétique, Lyon, Michel Iove, 1571 google books
1578 Jean Trenchant, L' Arithmétique, Lyon, Michel Iove et Jean Pillehotte, 1578 google books
1582 Simon Stevin, Tafelen van interest, midtgaders de constructie der selver ..., Antwerpen, Christoffel Plantijn, 1582 google books
1585 Simon Stevin, De Thiende: Leerende door onghehoorde lichticheyt allen rekeningen onder den menschen noodig vallende, afveerdighen door heele ghetalen sonder ghebrokenen, Leiden, Christoffel Plantijn, 1585 google books
1585 Simon Stevin, L'Arithmetique ..., Leiden, Christophle Plantin, 1585 google books
1586 Ludolph van Ceulen, Proefsteen ende claerder wederleggingh dat het claarder bewijs (so dat ghenaempt is) op de gheroemde ervindingh vande quadrature des circkels een onrecht te kennen gheven, ende gheen waerachtich bewijs is: hier by gevoeght Een corte verclaringh aengaende het onverstant ende misbruyck inde reductie op simpel interest..., bij mij, Harmen Janszoon Muller, 1586 google books
1586 Simon Stevin, De beghinselen der weegh const, ..., Leiden, Christoffel Plantijn, Francoys van Raphelinghen, 1586 Echo
google books
1586 Simon Stevin, De weegdaet ..., Leiden, Christoffel Plantijn, Francoys van Raphelinghen, 1586 BSB-MDZ
google books
1586 Simon Stevin, De beghinselen des waterwichts, ..., Leiden, Christoffel Plantijn, Francoys van Raphelinghen, 1586 google books
1590 Simon Stevin, Vita politica: Het burgherlick leuen ..., Leiden, Franchoys van Ravelenghien, 1590 google books
1596 Ludolf van Ceulen, Van den Circkel: daer in gheleert werdt te vinden de naeste Proportie des Circkels-Diameter teghen synen omloop, daer door alle Circkels ... Ten laatsten, van Interest, met allerhande Tafelen ..., Delft, Jan Andriesz, 1596 Göttingen
1615 Ludolf van Ceulen, Van den Circkel: daer in gheleert werdt te vinden de naeste Proportie des Circkels-Diameter teghen synen omloop, daer door alle Circkels ... Ten laatsten, van Interest, met allerhande Tafelen ..., Leiden, 1615 google books
1608 Simon Stevin, Wisconstige Gedachtenissen ..., Leiden, Jan Bouvvens, 1608 DBNL
e-rara
1620 Abraham Verkammen, Waerachtighe Maendt- ende Jaer-Tafelen van Interest ..., Rotterdam, Jan van Waesberghe, 1620 (not yet)
1625 Albert Girard, L'arithmique de Simon Stevin de Bruges ..., Leiden, Elsevier, 1625 google books
1626 Ezechiel de Decker, Eerste deel vande Nieuwe Telkonst, inh. verscheyde manieren van rekenen, waer door seer licht kunnen volbracht worden de geometrische ende arithmeische questien ..., Gouda, Pieter Rammaseyn, 1626 google books
1634 Albert Girard, Les Oeuvres Mathématiques De Simon Stevin, 1634 google books
1663 Cornelis Eversdyck, Tafelen van interest .., Middelburg, Jaques Fierens, 1663 google books
Hieronder volgt een lijst van secundaire bronnen.  
1923 Henri Bosmans, Biografie Nationale, Volume 23, blz 887 lemma Stevin Bruxelles, Académie royale de Belgique, 1923 Academie Royale de Belgique
1937 Cornelis M. Waller Zeper, De oudste intresttafels in Italië, Frankrijk en Nederland met een herdruk van Stevins "Tafelen van Interest", Amsterdam, Noord-Hollandsche Uitgeversmaatschappij, 1937 KB
1943 Eduard Jan Dijksterhuis, Simon Stevin, Den Haag, Martinus Nijhoff, 1943  
1955-1966 Ernst Crone, Eduard Jan Dijksterhuis, et al The Principal Works of Simon Stevin, Amsterdam: Swets & Zeitlinger, 1955-1966 KNAW
1958 Dirk Jan Struik, The Principal Works of Simon Stevin, volume 2, Mathematics, Amsterdam: Swets & Zeitlinger, 1955-1966 KNAW
1965 Alphons Smeur, De Thiende, Nieuwkoop, De Graaf, 1965 DBNL
1970 Eduard Jan Dijksterhuis, Simon Stevin: Science in the Netherlands around 1600, Den Haag, Martinus Nijhoff, 1970 google books
2003 Jozef Devreese, Guido Vanden Berghe, Wonder en is geen wonder, De geniale wereld van Simon Stevin 1548-1620, Leuven, Davidsfonds, 2003 google books
2004 Werner Thomas, De val van het nieuwe Troje: het beleg van Oostende 1601-1604, Leuven, Davidsfonds, 2004 google books

 

 

top